ترتم ( tarattom ) م . ع . بسته شدن رشته‌اى بر انگشت جهة ياداشت . ترتند ( tartand ) ص . پ . بيهوده و بيفائده و بىمصرف . ترتنى ( tartan ) ا . ع . كنيز و زن فاجره . ترتور ( tortur ) ا . ع . پايكار . و دامن‌بردار . و پيادهء سلطان كه بىوظيفه همراه باشد . و فاخته و قمرى . ترت و مرت ( tarto - mart ) ا . پ . مرت در اينجا از ابتاع است - تاخت و تاراج و زير و زبر . و پراكنده و پريشان . و بزيان رفته و نقصان آمده . و از هم رفته . ترتيب ( tartib ) م . ع . ثابت و استوار گردانيدن يق رتبه ترتيبا . و راست كردن درجات هر چيزى را . ترتيب ( tartib ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آراستگى و نظام و دار مدار و نيوراد و نظام و نظم و انتظام . و رسم و طور و طريق . و درجه و مقام . و ترتيب حروف تهجى : بودن هر يك از حروف در جاى و مقام خود . و ترتيب دادن : راست كردن و استوار كردن و آراسته كردن . و هر چيزى را در جاى و مقام خود نهادن و نظم دادن . و تسويه كردن . و ترتيب كردن : ترتيب دادن . ترتيب داده ( tartib - d de ) ص . پ . منظم و نيوراد داده . ترتيب‌وار ( tartib - v r ) ص . پ . مرتب و با ترتيب . ترتيبى ( tartibi ) ص . پ . مرتب و منظم و با برتيب و ابتدائى . ترتيزك ( tar - teyzak ) ا . پ . تره نيزك و جرجير . ترتيل ( tartil ) م . ع . هموار و آرميده و پيدا خواندن . قوله تعالى و رتل القرآن ترتيلا . و رتل الكلام : نيكو كرد تاليف كلام را و هويدا كرد آن را بىتكلف . ترثن ( tarasson ) م ع . ماليدن بر روى غمره را كه نوعى از طلا است كه زنان بر روى مالند . ترثى ( tarassi ) م . ع . ستودن مرده را و گريستن بر وى . ترثية ( tarseyat ) م . ع . رثيت الميت ترثية : ستودم مرده را و گريستم بر وى . ترج ( tarj ) ا خ . ع . بيشه‌اى شيرناك در يمن المثل هو اجرء من الماشى بترج . ترج ( tarj ) م . ع . ترج ترجا ( از باب نصر ) : پنهان شد . ترج ( taraj ) م . ع . مشتبه شدن بر كسى چيزى از علم و جز آن ( و الفعل من سمع ) . ترجح ( tarrjjoh ) م . ع . گرائيدن و جنبيدن . و ترجحت الارجوحة بالغلام : مايل گردانيد ارجوحة كودك را . و ترجح البعير : جنبيد شتر در پويه دويدن . ترجرج ( tarajroj ) م . ع . لرزيدن و جنبيدن . و ترجرج الشيئ اى جاء و ذهب . ترجز ( tarajjoz ) م . ع . ترجز الرعد : آواز كرد تندر . و ترجز السحاب : جنبيد ابر به آهستگى . و درنگ جهت كثرت آب . و ترجز الحادى : حدى كرد بر جز . ترجع ( tarajjo ' ) م . ع . فروختن ناقه و به بهاى آن ديگرى مثلش خريدن . ترجل ( tarajjol ) م . ع . سوده پا گرديدن از پياده رفتن . و موى به شانه كردن . و ترجل الزند : بند دست را در زير هر دو پاى گذاشت . و ترجل النهار : برآمد و بلند شد روز . و ترجل البئر : فرو آمد در چاه . و كذا ترجل فى البئر : و ترجل فلان : پياده رفت فلان . و ترجلت المراة : همچو مرد گرديد آن زن . ترجمان ( torjom n ) و ( tarjam n ) و ( tarjom n ) ا . ع . ديلماجى و پچواك و تاجران و تزفان و ديلماج و تيلماچى يعنى آنكه زبانى را به زبان ديگر بيان كند و فصيح و نيز زبان و خوش تقرير و اين كلمه را تازيان از تر زبان فارسى گرفته‌اند . ج : تراجم ( tar jem ) . ترجمانى ( tarjom ni ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ترجمه و تفسير و تعبير . ترجمة ( tarjamat ) م . ع . ترجم كلامه : بيان كرد سخن او را به زبان ديگر . و كذا ترجم عن كلامه . ترجمة ( tarjamat ) و ( tarjomat ) ا . ع . بيان كلامى از زبانى به زبان ديگر . و تعبير و تفسير و نورند . ج : تراجم ( tar jem ) . ترجمه ( tarjome ) ا . پ . - مأخوذ از تازى و بمعنى آن كه پاى چم و پاىخوان و پچوه و نورند و پچوه و هميراز نيز گويند . ترجمه نويس ( tarjome - nevis ) ا پ . مترجم و آنكه ترجمهء چيزى را مىنويسد . ترجى ( tarajji ) م . ع . اميد داشتن . ترجيب ( tarjib ) م . ع . رجبه ترجيبا : بزرگ و باشكوه داشت او را . و نيز ترجيب : ستون نهادن درخت پربار را و گاه باشد كه زير آن درخت ديوارى بنا نمايند تا بر آن اعتماد نمايد و اين از جهت ضعف درخت و كثرت باران است . و منه المثل انا حذيلها المحكك و عذيقها المرجب يعنى من رجبة ايشانم كه بعقل و فكر من تقويت حاصل مىنمايند و از مكروهات نجات مىيابند . و نيز ترجيب : خوشه‌هاى خرمابن و يا شاخه‌هاى وى را به برگهاى آن بستن تا باد خوشه‌ها را نريزاند و يا در حوالى آن خارها نهادن تا دست كسى بدان نرسد و شاخه‌هاى انگور را برابر و هموار كرده بجاى آن گذاشتن . و ترجيب العتيرة : ذبح كردن گوسپند قربانى در ماه رجب كه در جاهليت معمول بود يق رجبها ترجيبا . ترجيب ( tarjib ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تعظيم و تكريم .